Улогата на шеќерoт во здравје и болест: Дали ни е потребна нова граница?
Неодамна се одржа Третиот Конгрес на исхрана во јавното здравство, на кој се собраа стотици експерти од целиот свет кои разговарале за повеќе теми поврзани со изборот на храна и јавните политики во областа на исхраната. Меѓу многуте области, од нутригенетика па се до улогата на храната во вселенските истражувања, сепак најзборувана била, за улогата на шеќер во исхраната, билансот на внес на енергија и нејзино трошење и употребата на нискокалорични засладувачи.
Професор Ангел Гил, претседателот на Шпанското здружение за исхрана, во воведното предавање повеќе внимание дава на податоците за шеќерите во исхраната врз основа на статистички податоци за производството и информации за достапноста. Исто така, истакна дека достапноста на рафиниран шеќер е најголема во САД, Европа и Океанија, иако во Океанија внесот на шеќер падна од 17% до 12% од вкупната енергетската вредност на храната на располагање. Во Африка и Азија, воочено е мало зголемување на сегашната 6% енергија во Африка, и 5% во Азија.
” Нивото на внес на рафиниран шеќер во светот е релативно стабилен од 1970 година па наваму, а умерената количина на шеќер како дел од урамнотежена исхрана се прифатливи”, изјави Гил.
Д-р Гомез Кандела од одделот за болничка исхрана при Универзитетската болница” Ла Паз” од Шпанија, истакна дека литература и истражувањето се често неконзистентни во терминологијата и со споредбата на ставки кои се користат во исхраната. Така во описите на храна, често се наведуваат различните компоненти на јаглехидрати (гликоза, сахароза, вкупно содржина на шеќер, додадени шеќери), што влијае на недоразбирањето. Се води жестока дебата околу тоа дали шеќерот ја предизвикува дебелината повеќе од прекумерна доза на други макронутриенти во исхраната. Јадењето на храна со низок процент на јаглехидрати ги стимулира физиолошки механизми, што може да придонесе за губење на тежината во краток рок, но долгорочно гледано, исхрана со ограничен процент на масти кој сепак обезбедува адекватни количини на јаглехидрати се чини корисна и овозможува лесен влез на хранливи материи. Од друга страна, не е забележано дека промените во внесувањето на шеќер мора да влијае на состојбата на дебелината кај населението. На пример, без оглед на мало внесување на шеќер во храната, во Австралија регистрирани се стапки на раст на дебелината, феномен познат како “Австралиски парадокс”.
Д-р Кандела Гомез, истакнува како кај истражувањето за изокалорична замена за шеќер и други јаглени хидрати во исхраната, не се забележани промени во телесната тежина.
Нема посебни препораки за внесот на шеќер во исхраната кај луѓето, кај кои е дијагностициран дијабетес, освен општи совети за балансирана исхрана која ќе обезбеди клучните хранливи материи и контрола на вкупната количина и распределбата на јаглени хидрати.
“Умерени количини на шеќер, како дел од урамнотежена исхрана се прифатливи”, рече Гомез, и потсетува како е умерената доза на шеќер во исхраната, во склад со општите насоки кои ја нагласуваат важноста на различна храна и воспоставување на рамнотежа помеѓу внесот на енергија и трошоците.
Се согласи со неа и др. John Sievenpiper од Одделението за синтеза на знаења и клинички студии при Универзитетот во Торонто во Канада, кој смета како намалувањето на внесот на препорачаната количина на шеќер, всушност, непотребно, доколку се воспостави рамнотежа помеѓу внесот и трошењето на калории. Ова е уште позначајна ако се земе предвид фактот, дека риговорите кои се однесуваат на шеќер и масти, често се базираат само на набљудувања под влијание на други параметри поврзани со исхрана или живот.
Поточно, треба јасно да се нагласи како чест зголемениот внес на шеќер, резултира со изобилство на енергија во целина, па ни последиците од зголемување на телесната тежина, триглицериди по постот и после јадење, крвниот притисок, мочна киселина и маркерите за масни заболувања на црниот дроб, не се поврзани со шеќер, но генерално за прекумерниот внес на енергија. Покрај тоа, нагласува Sivenpiper, кога препораките за здравјето се однесуваат исклучиво на една хранлива материја, тоа може да поттикне појава на други штетни модели во исхраната па така, на пример, исфрлањето на шеќер од исхраната може да предизвика прекумерен внес на друга храна со висока енергетска густина.
Општо земено, двојни модели кои го обединуваат прекумерниот внес на енергија и ограничената физичка активност, се двократен фактор на ризик за развој на дебелината, а исклучиво уделот на шеќер во исхраната може да го одвлече вниманието од одржувањето на енергетски биланс,. пристап кој е поткрепен со повеќе докази.




