Покрај состојбата на недостиг на железо во организмот, постои и состојба кога во него има вишок железо. Една од причините за оваа состојба е хемохроматозата – генетско нарушување при кое вишокот железо од храната се трупа во црниот дроб, срцето и другите витални органи. Гените кои ја предизвикуваат хемохроматозата се наследни, но многу мал број луѓе со овој ген развиваат хемохроматоза. Сепак, во некои случаи може да дојде до сериозни оштетувања, бидејќи зголеменото ниво на железо во крвта поттикнува создавање слободни радикали.

 

Други причини за зголемено железо во крвта се транфузија на крв или прекумерно внесување железо во облик на додатоци во исхраната. Симптомите за хемохроматоза воглавно почнуваат да се јавуваат во средни години.

 

Како вишокот железо влијае врз организмот?

 

 

Железото игра важна улога во неколку функции на телото, вклучувајќи го помагањето во формирањето крв. Но, премногу железо е отровно. Хормонот кој се нарекува хепцидин, а кој го лачи црниот дроб, контролира како железото се користи и апсорбира во телото како и на кој начин неговиот вишок се складира во различни органи. При хемохроматоза, улогата на хепцидинот е нарушена, па телото апсорбира повеќе железо. Вишокот железо се складира во виталните органи во телото, посебно во црниот дроб. Со тек на годините, складираното железо може да предизвика сериозна штета која може да доведе сериозна штета која може да доведе до затајување на органите и хронични болести, како што се цироза, дијабетес и затајување на срцето. Иако многу луѓе имаат гени кои предизвикуваат хемахроматоза, само 10% од нив развиваат преоптоварување со железо до степен кој доведува до оштетување на ткивата и органите.

 

Освен наследна, постои и Јувенилна хемохроматоза (предизвикува исти проблеми кај младите како наследната хемохроматоза кај возрасните), неонатална (се смета за автоимуна болест, а се карактеризира со брзо натрупување на железо кај фетусот во развој), секундарна (овој облик на болес не е наследна и често се нарекува преоптоварување со железо).

 

Оние кои имаат одредени видови анемии или хронични болести на црниот дроб, често имаат потреба од повеќе трансфузии на крв, што може да доведе до вишок акумулација на железо.

Наследната хемохроматоза присутна е при раѓањето, иако повеќето ги доживуваат знаците и симптомите подоцна во текот на животот – обично помеѓу 50-та и 60-та година кај мажите и по 60-та година кај жените. Кај жените е почеста по менопаузата, кога повеќе не губат крв поради менструацијата и бремености.

Некои, пак, со хемохроматоза никогаш не развиваат симптоми. Вообичаените симптоми се: болка во зглобовите и стомакот, замор и слабост. Ако се работи за симптоми на напредната болест, тогаш тие вклучуват дијабетес, губење на либидото, импотенција, срцев застој, окажување на функциите на црниот дроб, промени на бојата на кожата (хиперпигментација) и губење на косата.

 

Лекување

 

Како и кај секоја друга болест, пожелно е нарушувањето да се дијагностицира и да почне да се третира во што поран стадиум, со цел да се одбегнат потешки последици. По дијагнозата, хемохроматозата се третира со флоботомија (земање на вишокот крв) со цел телото да се ослободи од вишокот железо пред да предизвика оштетување на органите. Кај болните од хемохроматоза и срцеви болести, анемија или слаб венски пристап, се препорачува лекување со агенси на хексација на железото. Хируршка постапка се користи за лекување на две важни компликации на хемохроматозата: краен стадиум на болести на црниот дроб и тешка артропатија (болест на зглобовите). Транспалантација на црниот дроб е единствената тераписка можност кога болеста на црниот дроб е во завршна фаза и напредува и покрај терапијата за намалување на железото. Оваа интервенција е исто така назначена во случаите на развој на хепатоцелуларен карцином.

 

Тагови: железо
Вљубеничка во здравата исхрана и науката, сака да чита литература од разни жанрови и обожава медицина